Postępowanie wobec dłużników alimentacyjnych

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewiduje również szereg rozwiązań w sytuacjach bezskutecznej egzekucji określa również sposób postępowania wobec dłużników alimentacyjnych.

Osoba uprawniona do alimentów lub jej przedstawiciel ustawowy może złożyć do organu właściwego wierzyciela (oznacza to urząd gminy lub ośrodek pomocy społecznej ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów) wniosek o podjecie działań wobec dłużnika alimentacyjnego, jeżeli uchyla się on od płacenia alimentów. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie, od komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne, o bezskuteczności egzekucji, zawierające informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów.

W przypadku przyznania osobie uprawnionej świadczenia z FA organ właściwy wierzyciela „z urzędu” występuje z wnioskiem do organu właściwego dłużnika (oznacza to urząd gminy lub ośrodek pomocy społecznej właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego) o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego.

Po otrzymaniu w/w wniosku, organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny oraz odbiera od dłużnika oświadczenie majątkowe, pod rygorem sankcji karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Ich celem jest: zdiagnozowanie sytuacji rodzinnej, dochodowej i  zawodowej dłużnika alimentacyjnego, jego stanu zdrowia, ustalenie przyczyn niewywiązywania się z zobowiązań alimentacyjnych i sprecyzowania możliwych środków zaradczych.

Jeżeli dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swych zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika:

1) zobowiązuje go do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy, w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny;

2) zwraca się do starosty o podjęcie działań zmierzających do aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego;

3) w razie braku możliwości aktywizacji zawodowej występuje z wnioskiem do starosty o skierowanie dłużnika alimentacyjnego do robót publicznych lub prac organizowanych na zasadach robót publicznych, określonych w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

UWAGA: Gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, odmawia złożenia oświadczenia majątkowego lub odmawia  podjęcia prac w ramach aktywizacji zawodowej, uchylania się od nich lub odmawia  zarejestrowania się jako bezrobotny (lub poszukujący pracy) organ właściwy dłużnika kieruje wniosek o zatrzymanie prawa jazdy: dłużnika i jednocześnie składa wniosek do Prokuratury o ściganie go za przestępstwo niealimentacji, określone w art. 209 § 1 Kodeksu Karnego.

Zgodnie z postanowieniami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela przekazuje do biura informacji gospodarczej informacje o zobowiązaniach dłużnika wynikające z niepłacenia przez niego alimentów przez okres co najmniej 6 miesięcy. Organ właściwy ma obowiązek zgłosić fakt niewywiązywania się z zapłaty należności alimentacyjnych powstałych z tytułu : wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, należności wierzyciela alimentacyjnego, wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, a także należności likwidatora funduszu alimentacyjnego (ZUS). Wpisanie osoby do biura informacji gospodarczej wskazuje, iż osoba ta ma problemy z regulowaniem swoich należności, nawet tak podstawowych jak alimenty. Umieszczenie tam danych dłużnika powoduje, iż wiedza o jego nierzetelności w regulowaniu zobowiązań  jest dostępna dla przedsiębiorców, w tym banków i firm ubezpieczeniowych. To dla dłużnika oznaczać będzie: problemy z uzyskaniem kredytu bankowego, zawarciem umów długoterminowych np. z siecią telefonii komórkowej, czy zakupami na raty…

O wszystkich podejmowanych działaniach wobec dłużnika alimentacyjnego oraz o ich efektach organ właściwy dłużnika informuje organ właściwy wierzyciela oraz komornika sądowego.

Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej do alimentów, łącznie z ustawowymi odsetkami.